Muốn "hốt bạc" với nghề bán bảo hiểm thì... chân phải dài đến rách háng ^^

Ở một số quốc gia, tư vấn bảo hiểm được coi là một trong những nghề “hái ra tiền”. Ở Việt Nam, dân trong nghề nói rằng, những người thành công nếu không thuộc diện 5C (con cháu các cụ cả) thì phải có năng khiếu đặc biệt về hùng biện hoặc chí ít cũng phải được liệt vào dạng… chân dài tới nách.

Nghệ thuật “vờn mồi”

Hoàng Thanh T. 26 tuổi, quê Quảng Ninh, chuyên viên tư vấn bảo hiểm nhân thọ (BHNT) của một Cty bảo hiểm nước ngoài danh tiếng tại Việt Nam tâm sự: “Em học hết lớp 10 thì phải bỏ học vì bố mẹ chia tay, chẳng ai ngó ngàng gì đến con cái. Khi vừa bước vào cái tuổi “bẻ gẫy sừng trâu” em theo bạn lên Hà Nội mưu sinh.

Đầu năm 2006, khi em bước sang tuổi 22, em gặp một người phụ nữ khá nổi tiếng trong giới ăn chơi của Hà Nội là L. “sơn”. Chị L. gọi em ra bàn và nói: “Em đẹp thế này làm ở đây kiếm mấy đồng tiền còm phí lắm. Em có muốn thay đổi cuộc đời không?”. Đêm hôm đó, em theo chị L. và mấy người bạn nhậu tới gần sáng và say đến mềm người. Sáng hôm sau, chị L. nói: “Trước đây chị từng “làm gái” ở KS Hà Nội, từng đi Singapore để bán đời con gái của mình. Giờ chị làm cho một hãng bảo hiểm nước ngoài. Chị thấy em xinh đẹp, duyên dáng nên muốn cho em theo nghề để cùng hợp tác làm ăn. Nếu may mắn, chỉ cần ký được một hợp đồng bảo hiểm (HĐBH) lớn với một đại gia, em sẽ đổi đời…”.

Ảnh minh hoạ. Nguồn Internet

Sau đó em phải tập nói, tập cười, tập bắt tay, tập lả lơi, tập uống rượu, tập khóc và tập… các kiểu. Có lẽ trời phú cho em cái khả năng buộc người khác phải theo mình nên ngay sau khi “tốt nghiệp” năm ngày em đã có HĐBH đầu tiên với một đại gia ngành dầu khí. HĐBH với đại gia này được ký kết, với gần 40% hoa hồng của năm đầu tiên, em có trong tay gần 200 triệu đồng, một con số mà trong mơ em cũng không thấy. Giờ thì em có nhiều thứ nhưng quan trọng nhất là em có thể bắt nhiều người làm theo ý của em. Để đối tác phải đặt bút ký vào HĐBH tiền tỷ là cả một nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật “vờn” con mồi…”.

Anh Lê Văn Sơn, nguyên Trưởng nhóm kinh doanh của Cty Bảo hiểm A xác nhận: “Chuyện thu được vài trăm triệu tiền hoa hồng từ một HĐNT đối với các “chân dài” không phải là hiếm. Hiện có nhiều đại lý, chuyên gia tư vấn có cuộc sống rất vương giả”.

Mê hồn trận

Ông Nguyễn Văn H. 54 tuổi, trú tại Từ Liêm, Hà Nội kể lại: “Năm 2008, tôi tình cờ quen một cô gái tên Thanh, quê ở Hải Phòng làm nhân viên tư vấn bảo hiểm của Cty B… Ngay từ lúc đầu tôi đã nửa đùa, nửa thật: “Anh nói trước là đừng bao giờ mời anh tham gia bất cứ loại hình bảo hiểm nào. Anh chẳng dại thả gà ra đuổi”. Khi đã là của nhau, cô ấy cũng không một lần gạ gẫm tôi mua bảo hiểm, điều đó khiến tôi thêm trân trọng và có cái nhìn “không phải gà nào thấy thóc cũng mổ”. Nhưng cuối cùng, sự nghi ngờ lúc đầu của tôi lại có cơ sở. Trong một lần ân ái, cô ấy khóc và cho biết đang có nguy cơ mất việc vì thiếu chỉ tiêu, gia đình lại đang lâm vào cảnh khó khăn. Tôi muốn giúp cô ấy 20 triệu đồng thì cô ấy từ chối vì không muốn phải mang nợ ai. Sáng hôm sau, sau khi ăn sáng Thanh đưa ra trước mặt tôi một HĐBH trọn đời và nói: “Em biết anh không muốn nhưng giờ em không còn cách nào khác. Em đã yêu anh, đã làm tất cả vì anh, đây là cơ hội để anh giúp em. Anh không được từ chối vì nếu em mất việc thì anh cũng mất… nhiều thứ. Em xin anh”. Đằng sau sự van xin của Thanh là ánh mắt lạnh lùng, vô cảm. Tôi cầm bút ký vào HĐBH có giá trị hơn 1 tỷ đồng vì biết rằng chỉ cần từ chối, vợ con tôi sẽ nhận được những video clip quay cảnh mặn nồng giữa tôi và cô ấy”.

Tin ông Lê Đình Thảo (44 tuổi, ngụ tại thị xã Tân An, tỉnh Long An) là người mua BHNT cao nhất tỉnh Long An đang gây xôn xao dư luận thời gian qua. Ông Thảo đứng tên hai hợp đồng BHNT dài hạn tổng giá trị bảo hiểm lên đến trên 2,05 tỉ đồng thông qua đại lý là bà Doanh, và đã đóng phí được hai năm với số tiền 542 triệu đồng, đến năm thứ ba thì ông không có tiền đóng tiếp và có nguy cơ mất khoảng 60% số tiền đã đóng.

Ông Thảo khẳng định ông bị bà Doanh lừa gạt. Theo ông Thảo, bà Doanh đã than vãn với ông vì chỉ tiêu bán bảo hiểm không đạt nên xin ông cho mượn hai lần tiền và thay bà ký vào hai HĐBH ,trong đó có hợp đồng 1,1 tỷ đồng cho bà đủ chỉ tiêu.

Đúng sai chưa biết thế nào nhưng mọi người ở địa phương cười ông Thảo bị mắc bẫy… chân dài, giờ chỉ còn cách bắc thang lên hỏi ông trời…

Kỳ sau: Những cái bẫy trong hợp đồng bảo hiểm

Con đường cải tiến thương hiệu hàng Trung Quốc đi về đâu?

Bài viết hay, TQ còn vậy thì VN biết đến bao giờ mới có thương hiệu Quốc Tế nhỉ???

***

Con đường để trở thành những thương hiệu nổi tiếng thế giới của Trung Quốc đang diễn ra như thế nào? Chưa thể kết luận là thành công hay thất bại, song “đi một ngày đàng học một sàng khôn”, các công ty Trung Quốc đã học được cách để phát triển ở chính thị trường tiềm năng nhất thế giới ngay trong nước mình.

Đó là nhận định của tác giả John Pomfret trên tờ Washington Post số ra ngày 25/5. Tuần Việt Nam xin giới thiệu cùng độc giả.

Năm 2009, Trung Quốc vượt Đức trở thành nhà xuất khẩu lớn nhất thế giới, và năm nay, họ có thể vượt Nhật Bản trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nhưng khi Trung Quốc đang có trọng lượng quốc tế ngày càng nặng hơn, việc thiếu các thương hiệu mang tính toàn cầu đang đe dọa ước mơ trở thành siêu cường của họ.

Không có các nhãn mác lớn có nghĩa là Trung Quốc vẫn bị giới hạn ở việc chỉ là "phân xưởng của thế giới" trong khi để cho các nhà thiết kế và kỹ sư nước ngoài hưởng lợi. Chẳng hạn, rất nhiều máy điện thoại iPhone của hãng Apple được làm ở Trung Quốc. Nhưng nếu một phiên bản hạng sang có giá 750 USD, thì Trung Quốc chỉ được nhận 25 USD.

Tổng thư ký Hiệp hội Kế hoạch và phát triển công nghiệp ngoại quốc (CIODPA) của Trung Quốc, ông Fan Chunyong, tâm sự: "Chúng tôi đã mất rất nhiều tiền cho người nước ngoài vì họ có thương hiệu. Quần áo của chúng tôi là của Italy, Pháp, Đức, vì vậy mọi lời lãi đều rời khỏi Trung Quốc... Chúng tôi cần tạo ra các nhãn mác và phải làm việc này thật nhanh".

Không có các nhãn mác lớn có nghĩa là Trung Quốc vẫn bị giới hạn ở việc chỉ là "phân xưởng của thế giới" trong khi để cho các nhà thiết kế và kỹ sư nước ngoài hưởng lợi.

Vấn đề trên càng nghiêm trọng hơn khi Trung Quốc không thành công trong việc cải tiến mà chỉ sản xuất hàng theo các mẫu mà người khác nghĩ ra, sáng tạo ra và thiết kế. Không đổi mới nghĩa là Trung Quốc còn phải trả những khoản tiền lớn để mua bằng sáng chế của nước ngoài.

Nỗ lực cải tiến thương hiệu

Trước thực tế này, Chính phủ Trung Quốc đã tung ra chương trình trị giá hàng tỷ USD để tạo thương hiệu, khuyến khích cải tiến và bảo vệ thị trường của mình khỏi sự chế ngự của nước ngoài.

Thông qua giảm thuế và các biện pháp hỗ trợ trong khuôn khổ một "chiến lược du ngoại", Bắc Kinh đã hỗ trợ các doanh nghiệp mua hẳn công ty nước ngoài, tranh giành các nguồn tài nguyên thiên nhiên hoặc mở rộng các chân rết của mình ở nước ngoài. Trong nước, họ phát động chương trình "cải tiến bản địa" nhằm khuyến khích các công ty nội địa sản xuất hàng hóa công nghệ cao bằng việc ép các công ty nước ngoài chuyển giao các bí mật thương mại và bằng sáng chế của họ nếu muốn bán sản phẩm vào thị trường Trung Quốc.

Từ năm 2007, hàng nghìn doanh nhân Trung Quốc đã tham dự các cuộc hội thảo do chính phủ tài trợ về "chiến lược du ngoại", để học mọi thứ từ việc làm thế nào chế ngự được người Mỹ và người Anh trong các buổi hội thảo đông người, đến việc tại sao một ông chủ Trung Quốc nên nghĩ kỹ trước khi trừng phạt công khai các nhân viên nước ngoài khó bảo - như anh ta đã làm với các nhân viên người Trung Quốc của mình.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng nỗ lực thay đổi thương hiệu của mình. Cuối năm 2009, khi những ký ức về vụ sữa và thịt gia cầm nhiễm độc của Trung Quốc vẫn còn mới mẻ, Bộ Thương mại nước này đã ký hợp đồng quảng cáo trị giá 300.000 USD với hãng quảng cáo khổng lồ thế giới DDB để giới thiệu một serie sản phẩm công nghệ cao, từ giày thể thao đến iPod. Và thế là khi nói đến 'Made in China' có nghĩa là hàng được làm từ Trung Quốc cùng với thế giới.

Vài tháng gần đây, truyền thông phương Tây đã rộ lên những câu chuyện về "chiến lược du ngoại" của Trung Quốc và chuyện các công ty Trung Quốc mua sạch toàn cầu - Dầu! Khí đốt! Xe hơi! - và thậm chí đầu tư vào Mỹ. Năm 2000, Trung Quốc đầu tư ra nước ngoài 28 tỷ USD; năm nay con số này có thể vượt qua mức 200 tỷ.

Nhưng triển vọng không nhiều: Ngay cả khi đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc đạt 200 tỷ USD, con số này vẫn quá nhỏ so với FDI của các nền kinh tế nhỏ hơn, như Singapore, Nga hay Brazil. Và Trung Quốc mới chỉ đổ khoảng 17 tỷ USD vào các nước giàu, tương đương với các tài sản ở nước ngoài của riêng công ty hạng trung "Fortune 500" của Mỹ.

34 công ty con Trung Quốc trong danh sách của Fortune 500 cơ bản chỉ hoạt động ở Trung Quốc. Các ngân hàng lớn thứ ba thế giới là của Trung Quốc, nhưng không ngân hàng nào trong số này nằm trong tốp 50 của thế giới nếu xét về độ bao phủ địa lý.

Kenneth J. DeWoskin, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Trung Quốc Deloitte, nhận định: "10 năm nữa, khó mà thấy được các công ty Trung Quốc còn sống sót đến khi đó sẽ thế nào nếu họ chỉ quanh quẩn trong lãnh thổ Trung Quốc".

Ý đồ của Trung Quốc tấn công bất cứ cái gì họ cho là sẽ thắt chặt bản quyền sáng chế nước ngoài quyền sở hữu trí tuệ cũng gặp trục trặc. Trung Quốc ước tính đã chi hơn 100 tỷ USD tiền bản quyền cho các công ty nước ngoài để sử dụng công nghệ điện thoại di động phát triển ở phương Tây. Và đến cuối những năm 1990, họ đã bắt đầu phát triển sản phẩm của mình. Nhưng sau khi đầu tư hơn 30 tỷ USD, công nghệ duy nhất của họ vẫn chỉ thu hút được chưa đến 20 triệu người sử dụng trong một thị trường hơn 500 triệu dân.

Các nhà sản xuất điện thoại di động đã tuyên bố với Chính phủ Trung Quốc rằng sẽ không sản xuất loại máy điện thoại được trang bị công nghệ mới, trừ phi nhận được tiền hỗ trợ. Và Trung Quốc đã phải vứt bỏ công nghệ của Romania và Hàn Quốc để mở rộng diện sử dụng.

"Trung Quốc vẫn đang mắc kẹt", Joerg Wuttke, cựu Chủ tịch Phòng thương mại Liên minh châu Âu tại Trung Quốc, nhận định. Theo vị thương gia từng trải 25 năm ở Trung Quốc này, Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với những thách thức lớn phải thành lập các công ty toàn cầu hóa.

Nghiên cứu về giới doanh nghiệp nước này cho thấy họ đã dành nhiều thời gian để ngồi bàn thảo với các quan chức chính phủ - chìa khóa đem lại lợi nhuận cho họ ở Trung Quốc - hơn là với người tiêu dùng - chìa khóa của thành công trên thương trường quốc tế.

Ông Hua Dongyi, chủ một công ty khai mỏ lớn của Trung Quốc ở Australia và đang xây đường sá ở Algeria và cơ sở hạ tầng ở Sudan, tâm sự: "Giới chủ doanh nghiệp Trung Quốc cần cả dành cả một thế hệ ở bên ngoài để học cách kinh doanh của thế giới".

Điều này đặc biệt đúng với ông Hua. Hồi tháng Tư, ông đã buộc phải xin lỗi các công nhân người Australia của mình sau khi phát biểu trên truyền thông Trung Quốc rằng những công nhân này chỉ bo bo giữ tiền và thiếu lòng trung thành và ý thức trách nhiệm trong nhiều doanh nghiệp của Trung Quốc.

Bài học Lenovo

Hãng sản xuất máy vi tính Lenovo của Trung Quốc, công ty mua lại thương hiệu ThinkPad của IBM năm 2004, không phải là công ty đầu tiên được sở hữu một thương hiệu lớn của nước ngoài, song vẫn được coi là người mở đường.

Đó có thể là vì các cuộc tranh giành quyền mua các thương hiệu nước ngoài khác của Trung Quốc đã kết thúc trong thảm họa. Mong muốn trở thành nhà sản xuất TV lớn nhất thế giới của hãng điện tử TCL của Trung Quốc hồi năm 2003 đã tiêu tan khi công ty con ở Pháp của họ thua lỗ 250 triệu USD.

Nỗ lực của một công ty tư nhân Trung Quốc nhằm vượt mặt công ty sản xuất máy xén cỏ của Mỹ "Murray Outdoor Power Equipment" đã kết thúc trong phá sản vì nhiều lý do, một trong số đó là công ty Trung Quốc không nhận ra rằng người Mỹ có xu hướng mua máy xén cỏ chủ yếu vào mùa xuân.

Lenovo mua thương hiệu laptop thời trang công sở của IBM với giá 1,25 tỷ USD - một hành động khá dũng cảm khi biết rằng thương hiệu ThinkPad nổi tiếng của IBM đã thua lỗ 1 tỷ USD trong những năm 2000-2004, gấp đôi tổng lợi nhuận của Lenovo cùng thời gian này.

Dù hành động của Lenovo được nhiều nước phương Tây mô tả là một dấu hiệu cho thấy sự trỗi dậy của Trung Quốc, nhưng Lenovo đã làm vậy trong cơn tuyệt vọng. Ông Yang Yuanqing, một quan chức cấp cao của Lenovo từ khi thành lập những năm 1980 nhờ nguồn tài chính của chính phủ, phân tích: Lenovo đã đánh mất thị phần ở Trung Quốc. Công nghệ của họ ở mức trung bình. Trong khi đó, họ không tiếp cận được các thị trường nước ngoài. Bằng một cuộc "đột kích", Lenovo đã quốc tế hóa, mua một thương hiệu nổi tiếng và sở hữu một kho công nghệ. Nhưng ngay từ đầu, mọi thứ đã rất khó khăn.

Các đối thủ cạnh tranh ở Mỹ của Lenovo xúi giục chống Trung Quốc tại Quốc hội Mỹ, bóng gió rằng Lenovo có thể cài đặt spyware vào các máy tính bán cho Chính phủ Mỹ. Công ty này cũng phải đối mặt với rất nhiều thách thức về sự khác biệt văn hóa giữa các công nhân Mỹ ở trụ sở tại thành phố Raleigh với những công nhân Nhật Bản sản xuất ThinkPad và những người Trung Quốc làm Lenovo.

William Amelio, nhân vật số hai của công ty này sau khi bỏ sang một vị trí cao ở hãng máy tính Dell, nhớ lại chuyến công du Bắc Kinh đầu tiên của ông trong vai trò ông chủ của Lenovo diễn ra vào cuối năm 2005: "Tôi đã được trải thảm đỏ đón chào cùng với những bài hát của công ty. Tại Raleigh, mọi người đều đeo một cây thánh giá. Điều đó có nghĩa là 'Ai sẽ chết và đứng về phía ông, thưa ông chủ?'. Amelio kết luận, ở phương Đông, bạn có thể được tôn trọng vì vị trí của mình những sẽ bị khinh bỉ vì quyền lực ở phương Tây.

Trong khi đó, các đối thủ cạnh tranh của Lenovo đã chuyển mình. Năm 2007, hãng máy tính hùng mạnh của Đài Loan Acer đã mua nhà sản xuất máy vi tính Gateway của châu Âu, nghiễm nhiên chiếm mất của Lenovo các khách hàng châu Âu. Lenovo bị trượt xuống vị trí thứ tư thế giới, sau HP, Dell và Acer. Sau đó xảy ra khủng hoảng tài chính toàn cầu, và Lenovo bị tác động mạnh.

Lenovo đáp lại bằng việc làm theo cách mà ngày càng nhiều công ty của Trung Quốc làm: trở lại với chính mình. Yuan Yuanqing được tái bổ nhiệm làm người điều hành chính và tập trung Lenovo vào một trong những thế mạnh lớn nhất của công ty: đó là thị trường Trung Quốc. Doanh số bán hàng tăng vọt, dù không đạt thành quả nào ở nước ngoài.

Theo Bob O'Donnell, một chuyên gia lâu năm về máy vi tính của IDC, "Lenovo đã trở lại là một công ty Trung Quốc đích thị". Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn nói rằng cuộc mạo hiểm ở nước ngoài đã cứu công ty này.

Lenovo có lẽ sẽ không được gì nhiều từ một thương hiệu nước ngoài, song việc họ kết hợp với một công ty nước ngoài đã giúp ích cho họ ở trong nước. Các máy vi tính Lenovo thường có giá gấp đôi ở Trung Quốc so với ở Mỹ. Lenovo cung cấp những chiếc ThinkPad W700 hàng đầu cho Chính phủ Trung Quốc với giá 12.500 USD, trong khi ở Mỹ, nó chỉ được bán với giá 2.500 USD.

Các quan chức Trung Quốc thúc đẩy "chiến lược du ngoại" đã xem Lenovo là hình mẫu cho những công ty Trung Quốc muốn trở thành những thương hiệu đa quốc gia được biết đến. Nhưng đối với các công y Trung Quốc, "du ngoại" có thể là bí mật để sống tốt hơn trong nước.

Năm nay, hãng xe hơi Trung Quốc Geely đã mua Volvo từ tay Ford. Các chuyên gia coi đây là cách nhằm gia tăng sức mạnh kinh tế - và là thương hiệu - của Trung Quốc ở nước ngoài. Song, người sáng lập Geely, ông Li Shufu, khẳng khái: "Volvo sẽ tìm thấy một thị trường mới ở Trung Quốc".

Quốc Thái biên dịch

Chân dung ông chủ cỗ máy tìm kiếm lớn nhất Trung Quốc, kẻ đã đánh gục Google...

Robin Li (Lý Ngạn Hùng) là người đã đánh bại Google để thống trị thị trường Internet của Trung Quốc, một thị trường đang có tốc độ phát triển nhanh nhất thế giới. Anh làm được điều này nhờ việc xây dựng một cỗ máy tìm kiếm theo đúng cá tính Trung Hoa.

Baidu.com của Robin Li mới ra đời năm 1999 nhưng đã trở thành công cụ tìm kiếm số một tại thị trường Trung Quốc, vượt qua Google và Yahoo. Hiện nay, công ty này đứng thứ tư toàn cầu về số lượt truy cập. Robin Li từ một cậu học trò tỉnh lẻ nghèo đã trở thành tỷ phú đứng thứ 7 Trung Quốc, với tổng tài sản là 1,7 tỷ USD.

Xây dựng Baidu theo cá tính Trung Hoa

Sinh ra và lớn lên tại thành phố nghèo Sơn Tây, cách thủ đô Bắc Kinh hơn 300 km về phía tây nam. Tốt nghiệp Đại học Bắc Kinh năm 1991, anh nhận được học bổng tiến sĩ ở Mỹ. Sau khi tốt nghiệp cao học, Robin đầu quân cho bộ phận nghiên cứu của Dow Jones tại New Jersey và sau đấy là Infoseek tại thung lũng Silicon. Trong thời gian này, Li dành nhiều thời gian giải quyết vấn đề cơ bản nhất của Internet là phân loại thông tin.

Năm 1996, kỹ sư trẻ này đạt được bước đột phá khi phát triển thành công cơ chế tìm kiếm “phân tích kết nối”, đánh giá mức độ phổ biến của web dựa trên số trang web kết nối. Tuy nhiên, nghiên cứu này của Li không được sếp hoan nghênh.

Robin Li đem nghiên cứu của mình đến trình bày tại một hội thảo ở thung lũng Silicon, Trưởng nhóm công nghệ Infoseek William I. Chang quyết định tuyển anh vào vị trí giám sát phát triển công cụ tìm kiếm Infoseek. Phần mềm của anh được đánh giá rất cao và có nhiều đóng góp cho sự phát triển của Infoseek. Thế nhưng, vì xu hướng thị trường, Infoseek buộc phải tập trung vào nội dung trang web nhiều hơn phần tìm kiếm.

Được nhìn thấy Internet với sự khác biệt của cả hai bờ Thái Bình Dương, Li nói rằng có rất nhiều sự khác biệt văn hóa lớn khiến một công ty nước ngoài, dù giàu có đến đâu chăng nữa – tìm được đường đến Trung Quốc.

Ba cổng công nghệ thông tin hàng đầu đất nước đều thuộc người Trung Quốc, kể cả Yahoo! cũng phải mất 7 năm cố gắng để xây dựng hình ảnh tại thị trường này. 2 công ty chuyên về trò chơi trực tuyến lớn là Shanda và Netease đều của người Trung Quốc. Li cho rằng, những lợi thế sân nhà cũng sẽ đem lại chiến thắng cho người bản xứ trong lĩnh vực tìm kiếm trên mạng.

“Thị trường đã bùng nổ trong thời gian rất ngắn”, anh cho biết. “Những thông tin người sử dụng cần đang thay đổi rất nhanh chóng. Vì chúng ta là những người bản xử và có mục tiêu rõ ràng nên chúng ta có thể nhanh chóng bắt kịp sự thay đổi. Chúng ta hiểu ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc hơn”, Li giải thích.

Vẫn đam mê và mong muốn phát triển lĩnh vực tìm kiếm trên mạng, Li quyết định thành lập Công ty Baidu với người bạn Eric Xu ở Bắc Kinh. Ban đầu, Baidu được 2 quỹ Integrity Partners và Peninsula Capital đầu tư 1,2 triệu USD. 9 tháng sau, Draper Fisher Jurvetson và IDG Technology Venture đổ thêm 10 triệu USD nữa.

Baidu bắt đầu bằng việc cung cấp dịch vụ tìm kiếm cho các cổng thông tin Trung Quốc, sau đó phát triển thành công cụ tìm kiếm riêng. Tháng 9/2001, trang Baidu.com bắt đầu kiếm tiền bằng cách bán chỗ quảng cáo và khách hàng trả tiền theo số lần click chuột của người sử dụng. Số lượt truy cập tăng mạnh và doanh nghiệp bắt đầu có lãi từ năm 2004. Baidu.com thu hút hàng triệu người vào tải nhạc, lập blog và tìm ảnh người đẹp…

Lý giải điều này, giới phân tích cho rằng đối tượng khách hàng của Baidu hoàn toàn khác với phương Tây, người Trung Quốc thích giải trí hơn tin tức, đọc sách. Một trong những khác biệt lớn giữa Internet ở Trung Quốc và các nơi khác là tỷ lệ người sử dụng Internet trên tổng dân số. Từ 22 triệu người đầu năm 2000 đã lên đến 120 triệu năm 2005, dự kiến sẽ đạt con số 400 triệu người vào cuối năm nay.

Từ năm 2005, Li đã nhận định rằng, mặc dù 120 triệu người không phải là một con số khổng lồ, nhưng chưa đầy 1/10 dân số của đất nước Trung Quốc, vì vậy, thị trường này vẫn chưa được mở rộng mạnh mẽ. Vẫn còn rất nhiều chỗ cho sự tăng trưởng. Đấy là lý do tại sao Li đầu tư nhiều vào dài hạn hơn ngắn hạn.

Theo các nhà phân tích, tại thị trường Trung Quốc, cho đến nay chưa công ty nào phát triển nhanh như Baidu. Hiện nay hãng chiếm 62% về thị phần tìm kiếm, hơn gấp đôi thị phần của Google. Theo một cuộc nghiên cứu thị trường mới đây, Baidu và Google là sự chọn lựa số 1 của hơn 92% người sử dụng Internet ở thành thị Trung Quốc, để lại một phần thị trường rất bé cho các đối thủ cạnh tranh khác. Cả hai công ty tiếp tục gia tăng khách hàng của mình, trong đó Google tăng nhanh hơn. Tuy nhiên Google vẫn còn kém xa đối thủ bản xứ Baidu.

Theo nghiên cứu của Công ty China IntelliConsulting Corporation (CIC), 2/3 số người tham gia điều tra trả lời rằng Baidu là sự lựa chọn số 1 và chỉ có 23% chọn Google. Kết quả được CIC nghiên cứu dựa trên những người sử dụng Internet ở 3 thành phố lớn ở Trung Quốc là Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu.

Đương đầu với rắc rối

Đối với những người hâm mộ tại thị trường trong nước, Robin Li là hình mẫu của một tỷ phú, chủ của một doanh nghiệp mẫu trong lĩnh vực Internet, người đã đánh bại một vài công ty đa quốc gia quyền lực nhất thế giới. Nhưng những người đố kỵ với anh, đặc biệt trong ngành công nghiệp giải trí, lại buộc tội anh là thuyền trưởng của hạm đội “ăn cắp nhạc trực tuyến”.

Nhà sáng lập và tổng giám đốc 40 tuổi này cho biết anh sẽ không dành nhiều thời gian cho sự tung hô cũng như những lời chỉ trích. Anh quá bận với việc cố gắng dẫn đầu những sự thay đổi nhanh chóng trong thị trường Internet của Trung Quốc, và mục tiêu của anh là, một ngày không xa, Baidu.com sẽ là một thách thức đối với Microsoft của Bill Gates.

Lời nói này có lẽ hơi tham vọng đối với một công ty mà ít người bên ngoài Trung Quốc nghe nói đến, nhưng Li đã sẵn sàng bước chân trên cho một chặng đường dài với quãng thời gian ngắn. Kể từ khi tham gia vào lĩnh vực này cách đây 9 năm, Baidu đã nhanh chóng vượt qua Google và Yahoo để trở thành cỗ máy tìm kiếm dẫn đầu Trung Quốc. Baidu.com đã dễ dàng trở thành một trang web chỉ đường với số người truy cập hàng ngày lên đến 90 triệu trong tổng số 100 triệu người Trung Quốc sử dụng web hàng ngày.

Các nhà đầu tư quốc tế rất ngạc nhiên khi công ty này được niêm yết trên thị trường Nasdaq hồi tháng 8/2005. Đây là một sự kiện gây náo động thị trường phố Wall nhiều nhất kể từ sau bong bóng dotcom. Giá trị của công ty được tăng gấp 3 trong vòng 24 giờ. Nhờ đó, tổng tài sản Li sở hữu sau cuộc “xuất ngoại cổ phiếu” thành công là 600 triệu USD.

“Tôi rất ngạc nhiên. Tôi không nghĩ là thành công đến vậy”, Li nói. “Nhưng đối với tôi, đây là một sự kiện đáng nhớ. Baidu xây dựng được hình ảnh trên thị trường quốc tế. Ngày càng nhiều người nhận ra rằng Baidu là cỗ máy tìm kiếm lớn nhất Trung Quốc”, Robin Li phát biểu sau buổi niêm yết đầu tiên.

Khi được hỏi về sự khác biệt giữa Baidu.com và các “đại gia ngoại quốc” khác, Li nói rằng cỗ máy tìm kiếm của công ty anh có thể phân biệt giữa các tên gọi hai ký tự và ba ký tự của Trung Quốc, vì vậy, kết quả tìm kiếm phù hợp hơn công cụ tìm kiếm của các đối thủ cạnh tranh. Ngoài ra, Baidu cũng đã thiết lập các “chatroom” để trao đổi những câu hỏi quen thuộc nhất, chẳng hạn những người tìm kiếm tên của một ngôi sao nhạc pop có cơ hội được chia sẻ thông tin, quan điểm cũng như các trang web liên quan.

Giới phê bình lại cho rằng đây là những chỉnh sửa về mặt thiết kế và “chiêu thức” kinh doanh mô phỏng của Google. Theo họ, lý do để Baidu thành công là nhờ giỏi liên kết với các cơ quan chức năng để lấy và kiểm duyệt các thông tin chính trị nhạy cảm và “cởi mở” hơn trong việc cho phép người dùng tìm đến các trang xem phim và tải nhạc.

Nếu tìm kiếm tên của nhà báo Lu Xiaobo, người từng chỉ trích Baidu hoặc những thông tin liên quan đến vụ thảm sát Thiên An Môn trên Baidu.com sẽ không tìm được thông tin nào. Nhưng nếu tìm kiếm thông tin về Britney Spears, Baidu sẽ cung cấp một kênh MP3, có thể tải những tất cả các bản nhạc của cô ca sĩ này nhưng “chưa mua bản quyền”. Công ty ghi âm EMI đã từng thắng Baidu trong vụ kiện về việc cung cấp dịch vụ MP3, vốn chiếm 20% đường truyền của Baidu, bất chấp Li khẳng định rằng, Baidu sẽ tiếp tục kháng cáo.

“Các bạn phải hiểu rằng chúng tôi là cỗ máy tìm kiếm. Chúng tôi không phải là chủ của bất cứ nội dung nào. Chúng tôi chỉ cho mọi người thấy thông tin có thể sử dụng được. Vì vậy chúng tôi không vi phạm bản quyền”, Robin Li khẳng định.

Baidu không truy cập vào những trang được chứng minh là có thông tin vi phạm bản quyền, nhưng Robin vẫn chưa sẵn sàng tuân thủ yêu cầu của các công ty về việc loại bỏ các đường dẫn. “Chúng tôi liệt kê 1 tỷ trang web, chúng tôi không thể xem xét từng trang về việc có vi phạm bản quyền không”, Li giải thích.

Tuy nhiên, các đối thủ cũng chỉ trích rằng Baidu cũng như Google và Yahoo dễ dàng ngăn chặn các thông tin chính trị nhạy cảm. “Khi là một công ty trong nước, chúng tôi cần phải tuân thủ pháp luật Trung Quốc. Nếu luật pháp quy định một số thông tin là bất hợp pháp, chúng tôi cần phải loại bỏ thông tin đó”, Robin nói.

Xét về khía cạnh này, Baidu là một điển hình rõ nét của Trung Quốc hiện đại: vi phạm bản quyền một cách thụ động được khuyến khích trong lĩnh vực giải trí, các thông tin chính trị và những lời chỉ trích nhạy cảm bị hạn chế nghiêm ngặt.

Một trong những khác biệt lớn của lĩnh vực Internet ở Trung Quốc là đa số người sử dụng trẻ hơn những người Mỹ và Anh. Dưới 30 tuổi là nhóm người lớn nhất trên thế giới sử dụng Internet. Và nếu một đứa trẻ ở tuổi vị thành niên truy cập vào Internet, khả năng lớn là cậu bé sẽ chơi game trực tuyến hơn là tìm kiếm thông tin.

Nhưng ngay cả với những hạn chế và tập trung vào lĩnh vực giải trí nói trên, Trung Quốc đang dần dần thay đổi. Mọi người có thể lấy thông tin về giải trí, chính trị, tài chính dễ dàng hơn trước. “Điều này sẽ thay đổi cách thức kinh doanh và kiểu sống của mọi người”, Robin nhận định.

Li đang ở trên một vị trí quyền lực, nhưng đây không phải là một vị trí ổn định. Sự thật trong lịch sử của cuộc khủng hoảng dotcom, cổ phiếu của Baidu đã tăng từ mức khởi điểm 27 USD lên mức 154 USD trước khi giảm xuống dưới 70 USD, bất chấp báo cáo lợi nhuận quý tăng gấp ba so với năm trước.

Sự bùng phát và sụt giảm của cổ phiếu Baidu cũng đựơc so sánh với bong bóng dotcom đầu thế kỷ 21, nhưng theo Li, điểm khác biệt lớn là các công ty Trung Quốc niêm yết ở thị trường Nasdaq vẫn tiếp tục kiếm được lợi nhuận.

“Đây là một ngành công nghiệp non trẻ. Vẫn có nhiều rủi ro, do đó, rất tự nhiên là nhiều người có thể thua lỗ. Điều này không có nghĩa là đã có tình trạng bong bóng. Dân số sử dụng Internet đang tăng lên nhanh chóng. Tôi tự tin rằng đây sẽ là một thị trường khổng lồ”, Robin nói.

Li nhận định rằng, Baidu vẫn đang ở những bước đi đầu tiên của cuộc chơi, Baidu muốn đầu tư mạnh mẽ để khẳng định rằng đây là người chơi thống trị trong lĩnh vực sinh lợi nhất của ngành công nghệ thông tin ở Trung Quốc.

Thảo Chi (Theo Người Lãnh Đạo)